آخرین اخبار قطعی اینترنت بین الملل ایران ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ | اینترنت کی وصل می شود؟ پاسخ رسمی دولت + زمان دقیق اتصال

قریب به دو ماه اینترنت قطع است؛ کابوس ۱۴۶۴ ساعته ایرانیان

به گزارش واحد فناوری ما، قطعی سراسری اینترنت بین الملل در ایران که از ۹ اسفند ماه ۱۴۰۴ آغاز شده است، اکنون وارد شصت و دومین روز متوالی خود شده و سومین ماه خاموشی دیجیتال را پشت سر می‌گذارد. بر اساس تازه‌ترین گزارش سازمان بین‌المللی پایش اینترنت «نت بلاکس» (NetBlocks)، این قطعی طولانی مدت با ثبت ۱۴۶۴ ساعت خاموشی، یکی از طولانی‌ترین و گسترده‌ترین خاموشی‌های اینترنتی جهان در مقیاس ملی در دهه‌های اخیر محسوب می‌شود.

اینترنتی که روزگاری پنجره ایرانیان به جهان بود، حالا به یک سرویس لاکچری و تقریباً در دسترس برای اقلیت خاصی از جامعه تبدیل شده است. میلیون‌ها کاربر عادی، دانشجو، پژوهشگر، فعال اقتصادی و رسانه‌ای در سراسر ایران، هفته‌هاست که از دسترسی به شبکه‌های اجتماعی جهانی، پلتفرم‌های آموزشی بین‌المللی، سرویس‌های ابری، ایمیل‌های خارجی و صدها سرویس حیاتی دیگر محروم شده‌اند.

نگاهی به آمارهای تکان‌دهنده از عمق فاجعه:

سازمان نت بلاکس در جدیدترین گزارش خود با اشاره به ابعاد فاجعه بار این خاموشی اعلام کرده است: «بخش گسترده‌ای از مردم ایران عملاً از ارتباط با جهان خارج محروم مانده‌اند. این محدودیت تنها پیامدهای اجتماعی و اقتصادی ندارد، بلکه اثرات مخربی بر نظام آموزشی، پژوهش و توسعه علمی کشور نیز به جای گذاشته است.»

«قطع اینترنت بین الملل، دسترسی دانش‌آموزان، دانشجویان و پژوهشگران به دانش و منابع علمی را به شدت کاهش داده و خسارت‌های بلندمدتی بر توسعه علمی و آموزشی کشور وارد می‌کند.» – گزارش جدید نت بلاکس از وضعیت اینترنت در ایران (۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵)

طبق آمارهای منتشر شده، سطح دسترسی به اینترنت جهانی در ایران در مقایسه با دوران قبل از جنگ، به کمتر از یک درصد کاهش یافته است.

پاسخ قاطع به سوال میلیون‌ها کاربر: اینترنت کی وصل می شود؟

سوالی که این روزها در صدر تیترهای خبری و گفتگوهای روزمره ایرانیان قرار دارد، یک سوال است: «اینترنت بین الملل ایران کی وصل می شود؟»

پاسخ رسمی و به روز شده در تاریخ ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ (مطابق با ۳۰ آوریل ۲۰۲۶) را باید در اظهارات اخیر سخنگوی دولت جستجو کرد.

پاسخ رسمی فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت:

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در نشست خبری خود که روز سه‌شنبه ۸ اردیبهشت ماه برگزار شد، در پاسخ به سوال خبرنگاران در خصوص علت قطعی بیش از ۵۰ روزه اینترنت بین الملل، توضیح داد که این محدودیت بر اساس مصوبه شورای عالی امنیت ملی و در شرایط بحران جنگی اعمال شده است.

مهاجرانی در پاسخ به این سوال که «اینترنت کی وصل می شود؟» گفت: «پس از آن که دستگاه‌های مربوطه وضعیت را عادی اعلام کنند، وضعیت اینترنت نیز تغییر خواهد کرد.»

او در ادامه با تاکید بر اینکه دولت با «بی‌عدالتی ارتباطی» کاملاً مخالف است، به موضوع «اینترنت پرو» اشاره کرد و گفت: «اینترنت پرو با مصوبه شورای عالی امنیت ملی، به منظور حفظ ارتباط کسب و کارها در شرایط بحرانی تصویب شد و لذا با توجه به اینکه شرایط فعلی، شرایط بحران محسوب می‌شود، این اتفاق افتاده است.»

سخنگوی دولت همچنین دغدغه‌های مردم در این زمینه را شنیده شده دانست و تاکید کرد: «موضوع کسب و کارها و همچنین دسترسی آزاد مردم، به عنوان یکی از حقوق شهروندی، امری است که به آن قائل هستیم و بدان باور داریم.»

نکات کلیدی پاسخ دولت:

1. زمان دقیق اتصال: به اعلام عادی شدن وضعیت توسط «دستگاه‌های مربوطه» موکول شده است.

2. عدم تعهد به زمان‌بندی مشخص: هیچ تاریخ و ضرب‌الاجل دقیقی برای عموم مردم اعلام نشده است.

3. اینترنت پرو به عنوان راه‌حل موقت: دولت فضای مجازی کشور را در شرایط بحران می‌بیند و سعی دارد با طرح اینترنت پرو، بخشی از نیازهای اقتصادی را پوشش دهد.

اینترنت پرو چیست؟ کلید واژه اصلی در اخبار قطعی اینترنت امروز

در میان انبوه اخبار اینترنت بین الملل ایران در ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵، کلید واژه «اینترنت پرو» بیش از هر مفهوم دیگری خودنمایی می‌کند. اما این طرح دقیقاً چیست و تا چه اندازه می‌تواند جایگزین اینترنت آزاد برای عموم مردم شود؟

تعریف اینترنت پرو:

«اینترنت پرو» یک طرح دسترسی طبقه‌بندی شده (Tiered Access) است که به استناد گزارش رسمی شورای عالی امنیت ملی، تنها برای اقشار خاص و صنوف مشخص تعریف شده است. طبق گزارش‌های بین‌المللی، گروه‌های پزشکان، مهندسان، وکلا و معلمان از جمله افرادی هستند که امکان درخواست و دریافت این سرویس را دارند؛ آن هم مشروط به تأیید نهادهای اطلاعاتی.

بر اساس گزارش بلومبرگ، شرکت‌های دولتی مخابراتی در ایران بسته‌های «اینترنت پرو» را به کسب و کارها ارائه می‌دهند. برای دریافت این دسترسی، شرکت‌ها باید فرآیند احراز هویت رسمی را طی کرده و دلایل نیاز خود به اتصال را مستندسازی کنند.

نارضایتی عمومی از اینترنت پرو:

در عمل، طرح اینترنت پرو با واکنش‌های تند و تیز کاربران و فعالان فضای مجازی مواجه شده است. حساسیت اصلی کاربران، «طبقاتی شدن دسترسی به اینترنت» و ایجاد شکاف دیجیتال عمیق در جامعه است.

یک کاربر با انتشار نظر در یکی از سکوهای خبری نوشت: «توروخدا نت بین الملل را بعد از ۶۰ روز وصل کنید. وقتی آی پی مشخص تعریف کنید و همه جا باز باشه، کسی نمی‌تونه اشتباه کنه چون با آی پی مشخص تحت پیگرد قرار می‌گیره.»

کاربر دیگری با ناامیدی نوشت: «دیگه کسی به شما اعتماد نداره. کاری که شاید دشمنان با هزینه‌ای تیلیارد دلاری هم شاید قادر به آن کار نبودن، شما مفت و مجانی براشون کردید. یه طیف قابل توجه و غیرقابل انکاری رو هل دادید سمت ماهواره.»

نهادهای حقوق دیجیتال نیز به شدت به این طرح واکنش نشان داده‌اند. امیر رشیدی از گروهMiaan Group در این باره گفت: «ما وارد فاز جدیدی از مبارزه برای حق دسترسی به اینترنت شده‌ایم. در این دوره، دسترسی مردم به اینترنت به طبقه اجتماعی، شغل، سن، جنسیت و عوامل دیگر بستگی خواهد داشت.»

واکنش وزارت ارتباطات:

در تحولی جالب، وزارت ارتباطات نیز بارها اعلام کرده که این طرح «گردن نگرفته» و آن را مصوبه شورای عالی امنیت ملی می‌داند.

ضربه مهلک به اقتصاد: هر روز ۸۰ میلیون دلار خسارت

جدای از ابعاد اجتماعی و روانی قطعی سراسری اینترنت، بعد اقتصادی این فاجعه، آن را به یک تهدید تمام عیار برای معیشت مردم و بقای کسب و کارها تبدیل کرده است. کارشناسان اقتصادی هشدار می‌دهند تداوم این وضعیت می‌تواند صدمات جبران ناپذیری به پیکره اقتصاد کشور وارد کند.

آمارهای رسمی از خسارات اقتصادی:

آفشین کلاهی، رئیس کمیسیون اقتصاد دانش بنیان اتاق بازرگانی ایران، در گزارشی که در رسانه‌های محلی منتشر شد، اعلام کرد که اینترنت قطع در ایران روزانه بین ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار زیان مستقیم و در صورت احتساب اثرات غیرمستقیم، این رقم تا ۸۰ میلیون دلار در روز نیز افزایش می‌یابد.

یعنی هر ۲۴ ساعت، اقتصادی که درگیر جنگ زیرساختی است، رقمی معادل حدود ۳ همت (هزار میلیارد تومان) را صرفاً به دلیل نبود اتصال به شبکه جهانی اینترنت از دست می‌دهد.

روزنامه‌های اقتصادی ایران اعلام کرده‌اند که در بازه ۵۰ روزه اول این خاموشی، رقمی بین ۲ تا ۴ میلیارد دلار خسارت به بخش‌های مختلف اقتصادی کشور تحمیل شده است.

برخی گزارش‌های داخلی میزان بیکاری ناشی از جنگ و قطعی اینترنت را قابل توجه ارزیابی کرده‌اند. بسیاری از ایرانیان از زمان آغاز جنگ دو ماه پیش، شغل خود را از دست داده و قیمت‌ها در کشوری که به زیرساخت‌های کارخانه‌ای، انرژی و حمل و نقل آن آسیب وارد شده، افزایش یافته است.

نگاهی به ریشه‌های بحران: از اعتراضات دی ۱۴۰۴ تا جنگ اسفند ۱۴۰۴

برای درک عمق فاجعه و پیش‌بینی آینده وضعیت اینترنت، باید نگاهی به ریشه‌های تاریخی این بحران بیندازیم. قطعی سراسری و طولانی‌مدت اینترنت در ایران، مختص به ماه‌های اخیر نیست و سابقه‌ای چندماهه دارد.

تقویم قطعی‌های اینترنت در ایران:

نخستین موج خاموشی دیجیتال در ایران از دی ماه ۱۴۰۴ و همزمان با اوج گیری اعتراضات سراسری علیه نظام، کلید خورد. در آن مقطع، حکومت به منظور کنترل فضا و جلوگیری از انتقال تصاویر و اخبار، به مدت حدود ۲۰ روز، اینترنت موبایل و ثابت را در سطحی گسترده قطع کرد. طبق گزارش نت بلاکس، آن قطعی ۲۰ روزه پس از ۴۸۰ ساعت، با بازگشت تدریجی اینترنت موبایل در بهمن ماه، تا حدی جبران شد. نهایتاً خدمات تا پایان بهمن به حالت عادی بازگشت.

اما دومین و مهیب‌ترین موج خاموشی از ۹ اسفند ۱۴۰۴ و همزمان با آغاز حملات گسترده هوایی و موشکی آمریکا و اسرائیل علیه تاسیسات هسته‌ای، نظامی و زیرساختی ایران آغاز شد.

واکنش مسئولان در همان ابتدا:

الیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت، در اظهاراتی که در اول اردیبهشت ماه (روز ۵۳ قطعی) منتشر شد، گفت: «حتماً بعد از جنگ اینترنت وصل می‌شود.»

چالش‌های جایگزین: برخورد با استارلینک و گرانی فیلترشکن‌ها

در شرایطی که دسترسی به اینترنت آزاد برای عموم مردم مسدود شده، موج جدیدی از استفاده از ابزارهای جایگزین و دور زننده تحریم ایجاد شده که خود به چالشی تازه برای حاکمیت تبدیل شده است.

برخورد با استارلینک:

در تازه‌ترین اقدام، پلیس تهران از تعطیلی سه کسب و کار در شمال غرب تهران به دلیل استفاده از تجهیزات ماهواره‌ای استارلینک خبر داد. بازرسان پلیس تهران پس از بازرسی از یک مجتمع تجاری و دریافت گزارش‌هایی مبنی بر استفاده غیرمجاز از اینترنت ماهواره‌ای، سه واحد صنفی را پلمپ کردند.

این اقدام در حالی انجام می‌شود که دسترسی به استارلینک برای بسیاری از کاربران به عنوان آخرین راه نجات برای اتصال به جهان خارج شناخته می‌شود. قیمت این تجهیزات در بازار سیاه ایران به شدت افزایش یافته است.

بازار فیلترشکن‌ها:

طبق گزارش‌های میدانی، قیمت اشتراک‌های فیلترشکن فعال در بازار به شدت افزایش یافته است. همچنین بسته‌های اینترنت پرو در بازار فیلترشکن فروش‌ها به قیمت‌های نجومی و دور از دسترس عموم رسیده است.

برخی منابع از فروش بسته‌های «اینترنت پرو» در بازار سیاه با قیمت‌های بالای ۱۰ میلیون تومان خبر می‌دهند که عملاً از دسترس بخش بزرگی از جامعه خارج شده است.

واکنش بین‌المللی: نوبل و رکوردهای سیاه

قطعی اینترنت ایران نه تنها یک فاجعه داخلی، بلکه یک رکورد جهانی در تاریخ کنترل اینترنت در جهان به شمار می‌رود.

نت بلاکس، سازمان جهانی رصد اینترنت، رسماً اعلام کرده است که قطع سراسری اینترنت در ایران طولانی‌ترین و فراگیرترین خاموشی دیجیتال در مقیاس ملی در قرن ۲۱ است.

این نهاد در تحلیل خود افزود: «حتی کشورهایی مانند میانمار، سودان و کشمیر نیز تجربه خاموشی‌های طولانی‌تری داشته‌اند، اما هیچ کشوری با این مقیاس جمعیتی و این مدت زمان، شبکه خود را به طور کامل از جهان خارج جدا نکرده است.»

مطالبات مردمی: اعتراض به اینترنت طبقاتی

در روزهای اخیر، همزمان با طولانی شدن مدت اینترنت اجباری، اعتراضات خیابانی محدود و گسترده‌تر شدن اعتراضات در فضای مجازی علیه «اینترنت طبقاتی» افزایش یافته است.

فضای مجازی پر شده است از طنزهای تلخ درباره این که «یک پزشک در تهران به راحتی میتواند به مقالات پزشکی نیچر دسترسی داشته باشد، اما یک دانشجوی ساده در شهرستانها توانایی دانلود یک مقاله ارزان قیمت را هم ندارد.» این شکاف دیجیتالی (Digital Divide) عمیق‌ترین شکاف اجتماعی در ایران مدرن را رقم زده است. اینترنت به جای آن که یک «حق شهروندی» همگانی باشد، به «کالایی لوکس» برای اقلیت خاص تبدیل شده است.

 چشمانداز: آیا اینترنت بین الملل در آینده نزدیک وصل می شود؟

تحلیل جدیدترین اخبار از قطعی اینترنت بین الملل و پاسخ سخنگوی دولت نشان می‌دهد که عملاً هیچ ضرب الاجل مشخص و تضمین شده‌ای برای وصل شدن اینترنت بین الملل ایران وجود ندارد؛ حداقل تا زمانی که فضای جنگی همچنان به عنوان علت توجیهی اصلی توسط شورای امنیت ملی مطرح است.

با این حال، نشانه‌هایی نیز وجود دارد که شاید بتواند کمی امیدوارکننده باشد:

نشانه‌های مثبت:

باز شدن سرویس کلودفلر بر روی برخی دیتاسنترهای داخلی طی ساعات اخیر، نشانه‌ی خوبی است. کلودفلر یکی از بزرگترین سرویس‌های زیرساختی اینترنت است که بسیاری از سایت‌های دنیا از آن استفاده می‌کنند. بازگشت مجدد دسترسی به آن می‌تواند نوید بخش گشایش‌های بعدی باشد و گامی برای اتصال تدریجی به سوی بازگشت اینترنت باشد.

گمانه‌های کارشناسی:

رئیس انجمن هوشمندسازی حدود دو هفته پیش (۱۹ فروردین) پیش‌بینی کرد: «احتمالاً ظرف ۱۰ روز آینده شاهد اتفاقات مثبت‌تر در بحث اینترنت باشیم.» اگرچه این پیش‌بینی دقیقاً محقق نشد، اما نشان می‌دهد گمانه‌هایی از نزدیک شدن شرایط به حالت عادی وجود دارد.

وزیر ارتباطات نیز در روزهای اخیر مواضعی اتخاذ کرده که نشان از درک بحران توسط بدنه کارشناسی دولت دارد، هرچند که هنوز تصمیم‌گیرنده اصلی شورای عالی امنیت ملی است.

جمع‌بندی و پیش‌بینی

قطعی اینترنت بین الملل در ایران به طولانی‌ترین و گسترده‌ترین دوران خاموشی دیجیتال کشور تبدیل شده و با وجود اعلام طرح «اینترنت پرو»، عملاً دسترسی آزاد به شبکه‌های جهانی همچنان برای میلیون‌ها کاربر مسدود است.

پاسخ روشن به این سوال که «اینترنت کی وصل می شود؟» عبارت است از: زمانی که وضعیت جنگی از طرف نهادهای امنیتی «عادی» اعلام شود. اما واقعیت این است که هیچ اطمینانی درباره زمان این اعلام عادی شدن وجود ندارد.

آنچه مسلم است، این است که خسارت‌های اقتصادی، اجتماعی و روانی این خاموشی بی‌سابقه، ایران را ماه‌ها و شاید سال‌ها درگیر خواهد کرد. از سوی دیگر، اینترنت پرو نیز گرچه گامی محدود برای رفع نیاز برخی مشاغل است اما نمی‌تواند به عنوان راه‌حل نهایی برای عموم مردم و جلوگیری از فروپاشی ارتباطات جهانی ایران تلقی شود.

در حال حاضر، بهترین منبع برای پیگیری آخرین وضعیت، گزارش‌های روزانه «نت بلاکس» و اظهارات رسمی سخنگوی دولت است. در صورت اعلام هرگونه تاریخ دقیق برای اتصال اینترنت عادی، این صفحه بلافاصله به روزرسانی خواهد شد.