آخرین اخبار قطعی اینترنت بین الملل ایران | اینترنت کی وصل می شود؟ دیگر خبری از «فردا» نیست: ۶۸ روز سکوت + روزشمار قطعی در تاریخ ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵

تصور کنید گذشت آن روزهایی که با یک وی‌پی‌ان ساده، خود را به واتس‌اپ یا اینستاگرام می‌رساندید، به تاریخ پیوسته است. ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، کاربران اینترنت در ایران در شرایطی بیدار می‌شوند که تقویم روزشمار «قطع بودن» اینترنت بین الملل، عددی فراتر از تمام پیش‌بینی‌های قبلی را نشان می‌دهد: روز شصت و هشتم.

از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا امروز، بیش از ۱۶۰۰ ساعت از عمر ارتباطات جهانی کاربران ایرانی گذشته است. نظرسنجی‌های غیررسمی در شبکه‌های اجتماعی داخلی نشان می‌دهد که این روزها، مهم‌ترین سوالی که در ذهن میلیون‌ها دانشجو، برنامه‌نویس، فعال اقتصادی و حتی مادری که دلش برای دیدن عکس فرزندش در خارج از کشور تنگ شده، تکراری‌ترین سوال این روزهاست: «اینترنت بین الملل کی وصل می‌شود؟»

در این گزارش اختصاصی، نه تنها علت فنی ادامه دار شدن این اخبار ناگوار را بررسی می‌کنیم، بلکه دستورالعمل های جدید برای دسترسی به خدمات رفع فیلتر شده در ۲۴ ساعت گذشته و یک تاریخ احتمالی جنجالی برای بازگشت اینترنت را به شما خواهیم گفت. خبر خوب اینکه برخلاف شایعات منفی، پرچم های سبزی در افق دیده می‌شوند.

آمار نفس‌گیر: بیش از ۲ ماه بدون «نت»

طبق آخرین داده‌های منتشر شده در ساعات پایانی ۱۵ اردیبهشت توسط نهادهای بین‌المللی مانیتورینگ اینترنت مانند نت‌بلاکس (NetBlocks)، ایران همچنان در وضعیت «قطع همگانی برنامه‌ریزی شده» قرار دارد. اگر فکر می‌کردید اینترنت فقط کند است، سخت در اشتباهید.

وضعیت فعلی اینترنت ایران به شرح زیر است:

• وضعیت ترافیک جهانی: بر اساس گزارش روز سه شنبه (۵ می / ۱۵ اردیبهشت)، ترافیک اینترنت بین الملل ایران در مقایسه با قبل از اسفند ماه، چیزی حدود ۹۵ تا ۹۸ درصد کاهش داشته است .

• طولانی ترین خاموشی تاریخ: این قطعی اینترنت بین الملل، طولانی‌ترین دوره بی‌ارتباطی ایران با جهان در یک دهه اخیر محسوب می‌شود. قبلاً حداکثر قطعی‌ها چند روزه بود، اما این بار عدد از دو ماه عبور کرده است .

اما این آمار فقط پشت ویترینِ اعداد نیست. عملاً یعنی شما اگر پشت پنجره فایروال ملی باشید، هیچ وبسایت خارجی به طور مستقیم برای شما باز نمی‌شود. ابزارهای قدیمی نیز به صفر مطلق رسیده‌اند.

چه چیزی باعث این اتفاق شد؟

با پرهیز از حاشیه‌های سیاسی و نگاه به لایه های فنی و مدیریتی، کارشناسان شبکه سه دلیل اصلی را برای طولانی شدن این اخبار قطعی ناگوار عنوان می‌کنند:

۱. استراتژی «شبکه ملی اطلاعات» به جای اینترنت جهانی

طی دو سال گذشته، زیرساخت «شبکه ملی اطلاعات» بیش از پیش تقویت شده است. در شرایط فعلی، دولت تلاش دارد تا نیازهای روزمره (از آموزش تا بانکداری و حتی پیام رسان ها) را به طور کامل به داخل کشور منتقل کند. مهندسان شبکه معتقدند که مختل شدن اینترنت بین الملل، یک «تمرین اجباری» برای حرکت به سمت این شبکه داخلی است. هرچند که این حرکت برای اقشار متخصص (برنامه نویسان، محققان و تجار) گران تمام شده است.

۲. نگرانی های امنیتی و ثبات فضای مجازی

اینترنت قاعدتاً یک شمشیر دو لبه است. در شرایط حساس منطقه‌ای و افزایش حملات سایبری مبتنی بر جنگ شناختی، تصمیم گیرندگان فضای مجازی، قطع اینترنت را به عنوان «مُسکنی» برای جلوگیری از آشوب اطلاعاتی انتخاب کرده‌اند . هرچند که این مُسکن عوارض جانبی اقتصادی شدیدی دارد.

۳. مذاکرات فنیِ بدون نتیجه

اخبار غیررسمی حاکی از آن است که تیم های فنی وزارت ارتباطات و نهادهای نظارتی در این ۶۸ روز بارها پای میز مذاکره نشسته‌اند. مشکل اصلی بر سر «چگونگی بازگشت» است: آیا با فیلترشکن های مجاز بازگشت صورت می‌گیرد؟ آیا اینترنت بین الملل با سرعت فقط برای شرکت‌های دانش بنیان آزاد می‌شود؟ تا ظهر امروز، خبری از خروجی این جلسات منتشر نشده است.

«اینترنت بین الملل کی وصل می شود؟» پیش بینی یک کارشناس

این سوال میلیارد تومانی را از زبان یک مدیر ارشد پیشین حوزه فناوری اطلاعات که نخواست نامش فاش شود، پرسیدیم. تحلیل او جالب بود:

«با توجه به سیکل ۶۸ روزه و فشارهای اقتصادی وارده به کسب و کارهای آنلاین، پنجره احیای اینترنت بین الملل بین ۲۰ تا ۳۰ اردیبهشت ماه باز خواهد شد. اما نه به شکل قبل. به احتمال زیاد، ابتدا سرویس های «اینترنت داخلی» به شبکه سراسری متصل می‌شوند و سپس به صورت پله ای، دسترسی به سرویس های خاص مانند ابرفناوری های مایکروسافت و گوگل برای اقشار خاص آزاد می‌شود.»

پس اگر دنبال تاریخ دقیق هستید، در بازه زمانی ۲۰ تا ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ تمرکز کنید. شایعات مربوط به «وصل شدن فردا» در شبکه های اجتماعی صرفاً به منظور فروش اکانت های گران قیمت وی‌پی‌ان منتشر می‌شود.

رفع فیلتر چندین پلتفرم مهم در ۲۴ ساعت گذشته

بله، درست خواندید. بر خلاف جو عمومی قطعی، در بازه زمانی ۱۵ تا ۱۶ اردیبهشت ماه ۱۴۰۵، خبرهای خوبی از سمت سازمان تنظیم مقررات ارتباطات رادیویی (رگولاتوری) منتشر شد. در یک اقدام بی سابقه، لیستی از سایت های بین المللی که پیش از این مسدود بودند، برای کاربران ایرانی بدون نیاز به ابزارهای خاص، قابل دسترسی شدند.

این اقدام را می‌توان یک «سیگنال مثبت» به بازار ارز دیجیتال و فعالان فناوری تعبیر کرد. لیست سایت های کاربردی که طی ۲۴ ساعت گذشته رفع فیلتر شدند:

✅ GitHub (گیت هاب): مهم‌ترین خبر برای جامعه برنامه نویسان و توسعه دهندگان نرم افزار. دسترسی مستقیم به مخازن کد (Repository) بدون نیاز به فیلترشکن برقرار شده است. این سایت برای به روزرسانی نرم افزارها و همکاری های تیمی حیاتی است.

✅ Microsoft Visual Studio Code (مایکروسافت وی اس کد): سرویس های همگام سازی و دانلود افزونه‌های این پلتفرم معروف کدنویسی از رفع فیلتر شدن استقبال کردند.

✅ Stack Overflow (استک اورفلو): پرسش و پاسخ تخصصی برنامه نویسی که بسیاری از راه حل های دیباگ کردن (رفع اشکال) کدها از آنجا بدست می‌آید، دوباره در دسترس قرار گرفت.

✅ LinkedIn (لینکدین) – نسخه Text: شبکه اجتماعی حرفه‌ای و بازار کار بین المللی، محدودیت‌های تصویری برداشته شده و حداقل دسترسی به رزومه و ارتباط با کارفرمایان خارجی مقدور شده است.

✅ سرویس های آپدیت ویندوز (Windows Update): مشکل بروزرسانی امنیتی سیستم عامل‌های ویندوز ۱۰ و ۱۱ که طی ۶۸ روز گذشته با خطا مواجه می‌شد، حل شده است. از امروز می‌توانید بدون استرس به روزرسانی کنید.

توجه: این سرویس ها در همان «شبکه محدود فعلی» و بدون نیاز به تغییر تنظیمات DNS باز می‌شوند. اگر دسترسی ندارید، چند ساعت بعد مجدد تست کنید.

چطور بدون اینترنت بین الملل، «روی موج» بمانیم؟

در حالی که منتظر پاسخ به سوال «اینترنت کی وصل می شود؟» هستیم، راهکارهای جایگزینی برای عبور از این دوران وجود دارد که خیالتان را راحت کند:

1. پیام رسان های داخلی قوی تر شدند: سرویس هایی مانند سورنا، ایتا، روبیکا و بله در این مدت به شدت به روز شده‌اند. امکان برقراری تماس تصویری گروهی با کیفیت ۴K، اشتراک فایل تا ۲ گیگابایت و حتی پرداخت قبوض در خودِ پیام رسان، این روزها جوابگوی نیازهای روزمره است.

2. آموزش مجازی به شبکه شاد برگشت: برای دانش آموزان و دانشجویان، تمرکز بر روی سامانه «شاد» و «ادوبی کانکت» های دانشگاهی است.

آخرین اخبار از وضعیت اینترنت نشان می‌دهد که شرایط در حال عبور از نقطه اوج بحران است. بله، شبکه قطع است؛ بله، ۶۸ روز طولانی است؛ اما رفع فیلتر ۵ سرویس تخصصی و بین المللی در ۲۴ ساعت گذشته، نشانه آشکاری است که مهندسی شبکه در حال تغییر رویه است.

پیشنهاد ما به شما:

• فردا را به فال نیک بگیرید: امیدها برای وصل شدن تدریجی اینترنت بین الملل در دهه پایانی اردیبهشت بسیار قوی است.

• کسب و کارتان را متوقف نکنید: از شبکه ملی اطلاعات و اینترنت داخلی به عنوان یک فرصت استفاده کنید.

• حواس تان به شارژتان باشد: فعلاً خرید بسته‌های گران قیمت فیلترشکن که ادعای وصل کردن اینترنت بین الملل را دارند، فقط هدر دادن پول است. صبر کنید تا خط رسمی از سوی وزارت ارتباطات اعلام شود.

اینترنت بین الملل به زودی وصل خواهد شد؛ اما اینبار دنیا دارد با قوانین جدید ایران به خانه‌ تکانی خودش ادامه می‌دهد. منتظر برنامه ویژه رگولاتوری در همین هفته باشید.