حمله سعید ارکان‌زاده یزدی به اینترنت “پرو”: حق دسترسی مردم به تاراج رفت!

اینترنت “پرو”: تبعیض آشکار و سلب حق دسترسی همگانی

تهران – سعید ارکان‌زاده یزدی، پژوهشگر برجسته حوزه ارتباطات، در یادداشتی انتقادی که برای وب‌سایت زومیت منتشر کرده است، پیاده‌سازی طرح “اینترنت پرو” را به شدت مورد حمله قرار داده و آن را مصداق بارز سلب حق طبیعی شهروندان از دسترسی به اینترنت و فروش این حق اساسی به قیمتی گزاف دانسته است. وی این اقدام را یک تبعیض بی‌سابقه و عاملی برای تشدید گسست‌های اجتماعی و اقتصادی در کشور توصیف کرده است.

انزوای ارتباطی و فشار روانی ناشی از قطع اینترنت

ارکان‌زاده یزدی با اشاره به حدود دو ماه قطعی سراسری اینترنت در ایران، این وضعیت را برای شهروندان بسیار طاقت‌فرسا خوانده است. به گفته وی، مردم علاوه بر تحمل فشارهای ناشی از جنگ و وضعیت تعلیق، با انزوای ارتباطی، حبس شدن در “انفرادی ارتباطی” و رهاشدگی رسانه‌ای مواجه هستند. این فشار شدید روانی، اجتماعی و اقتصادی که آثار مخربی بر زندگی افراد، خانواده‌ها و اقتصاد کشور گذاشته است، اکنون با معرفی اینترنت “پرو” ابعاد جدیدی یافته است.

اینترنت “پرو”: گامی فراتر در اینترنت طبقاتی

این پژوهشگر ارتباطات، اینترنت “پرو” را نسخه‌ای پیشرفته‌تر و مخرب‌تر از اینترنت طبقاتی معرفی می‌کند. او معتقد است این طرح، علاوه بر تشدید معایب قبلی، حق دسترسی آزاد به اینترنت را که پیش از این حداقل با فیلترشکن‌ها برای بخشی از مردم امکان‌پذیر بود، به شکلی “مهلک” سلب کرده است. در گام بعدی، اینترنت “پرو” در قالبی جدید و به عنوان یک “امتیاز ویژه” با قیمتی بسیار بالاتر به افراد “گزینش‌شده” فروخته می‌شود.

«بشر امروز بدون اینترنت زندگی نباتی دارد»

ارکان‌زاده یزدی تأکید می‌کند که اینترنت طبقاتی “پرو” حق دسترسی همگانی را از همه ایرانیان سلب کرده و آن را به افرادی که به زعم خودشان “برحق و ممتاز” تشخیص داده شده‌اند، با چندین برابر قیمت‌های سابق می‌فروشد. این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که مردم بیش از هر زمان دیگری، به ویژه در بحبوحه جنگ و ناآرامی‌ها، برای بقا و اطلاع‌یابی به اینترنت نیاز مبرم دارند.

سوءاستفاده از نیاز مشاغل و تبدیل آن به منبع درآمد

نکته نگران‌کننده‌تر از دیدگاه وی، این است که حتی اینترنت “پرو” نیز با همان قیمت‌های گزاف به مشاغلی فروخته می‌شود که پیش از این دسترسی به اینترنت برایشان ضروری تلقی می‌شد. به عبارت دیگر، کسانی که حق شهروندی را از مردم سلب کرده‌اند، اکنون این محرومیت را به یک “ممر درآمد” عظیم برای خود تبدیل کرده‌اند.

اینترنت “پرو”؛ خطایی نابخشودنی در اخلاق، اجتماع و حکمرانی

این پژوهشگر ارتباطات، اینترنت “پرو” را از چند جنبه، خطایی نابخشودنی اخلاقی، اجتماعی و حکمرانی می‌داند:

• تبعیض شدید و بی‌سابقه: این طرح تبعیض عمیقی بین معدود دارندگان امتیاز اینترنت و اکثریت شهروندان ایجاد می‌کند. در حالی که پیش از این دسترسی محدود با فیلترشکن ممکن بود، اکنون حتی این امکان نیز سلب شده و جهانی مجازی به روی اکثریت بسته شده است.
• افزایش حس تحقیر و حقارت: قطع اینترنت به خودی خود حس کوچک شمردگی را در مردم ایجاد کرده است. اکنون با قرار گرفتن در فهرستی که نه تنها دسترسی ندارند بلکه “لایق” دریافت آن نیز نیستند، این حس حقارت تشدید می‌شود.
• تشدید فاصله طبقاتی و شکاف دیجیتال: اینترنت طبقاتی “پرو” باعث می‌شود تا طبقات کم‌درآمد و اقشار آسیب‌پذیر، حتی اگر امتیاز اتصال را دریافت کنند، توانایی پرداخت هزینه‌های گزاف آن را نداشته باشند. این امر منجر به انشقاق اجتماعی، تشدید فاصله طبقاتی و تعمیق شکاف دیجیتال می‌شود و شهروندان را از کسب دانش و مهارت‌های لازم برای زندگی محروم می‌کند.
• قرار دادن مردم در مقابل یکدیگر: این وضعیت نه تنها فاصله طبقاتی را افزایش می‌دهد، بلکه مردم را در مقابل هم قرار می‌دهد. صاحبان مشاغل که در آستانه ورشکستگی قرار دارند، مجبورند بین حفظ کسب‌وکار با هزینه‌های گزاف و عادی‌سازی سامانه محرومیت شهروندان، دست به انتخاب بزنند. از سوی دیگر، محرومان نیز دارندگان اینترنت “پرو” را “ویژه‌خوارانی” می‌بینند که حق مسلم آن‌ها را پایمال کرده‌اند.

گسست‌های اجتماعی و آینده‌ای پرالتهاب

ارکان‌زاده یزدی هشدار می‌دهد که افزایش گسست‌ها، خصومت‌های اجتماعی، تشدید حس تحقیر و استیصال، و دامن زدن به محرومیت‌های ناشی از شکاف دیجیتالی، شهروندان را عاصی‌تر و بی‌تاب‌تر خواهد کرد و نارضایتی را ریشه‌دارتر می‌سازد. وی معتقد است حکمرانی در جامعه‌ای که شهروندانش سرخورده و خشمگین هستند، بسیار دشوار خواهد بود.

قطع اینترنت به شکل فعلی و پیاده‌سازی طرح‌هایی مانند اینترنت “پرو”، اگر مستقیماً باعث التهاب اجتماعی نشود، قطعاً آثار و تبعات آن در قالب دیگر التهابات اجتماعی بروز خواهد کرد.