هشدار فوری: اینترنت بین الملل ایران هنوز قطع است – مشاور وزیر: «خیالتان راحت باشد» ولی پاسخ به «اینترنت کی وصل می شود؟» همچنان مبهم؛ آخرین اخبار قطعی اینترنت بین الملل ایران در ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ + زمان

در حالی که قطعی اینترنت بین الملل ایران وارد شصت و سومین روز خود شده و میلیون‌ها ایرانی از ارتباط با جهان خارج محروم مانده‌اند، مشاور وزیر ارتباطات با اطمینان می‌گوید «خیالتان راحت باشد». اما سوال اصلی اینجاست: چرا با وجود این اطمینان‌بخشی‌ها، هیچ تاریخ دقیقی برای وصل شدن اعلام نمی‌شود؟ گزارش پیش رو، آخرین وضعیت اینترنت بین الملل ایران در ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ را همراه با تحلیل خسارت‌های اقتصادی و اجتماعی و هشدار درباره طرح جنجالی «اینترنت پرو» ارائه می‌دهد.

بحران اینترنت وارد شصت و سومین روز شد؛ اتصال به ۱ درصد سقوط کرد

به گزارش‌های متعدد از منابع معتبر، قطعی اینترنت بین الملل ایران همچنان ادامه دارد و امروز شنبه ۱۲ اردیبهشت ماه ۱۴۰۵، این بحران دیجیتال وارد شصت و سومین روز متوالی خود شده است. بر اساس گزارش نت بلاکس (NetBlocks)، گروه بین‌المللی پایش اینترنت، سطح اتصال به شبکه‌های بین‌المللی در ایران به رقم ناچیز ۱٪ تا ۲٪ از حالت عادی سقوط کرده است. این یعنی بیش از ۹۸ درصد از ترافیک اینترنتی که پیش از این به سرورهای خارج از کشور متصل می‌شد، اکنون به طور کامل قطع شده است.

طبق تازه‌ترین گزارش این نهاد، قطع اینترنت در ایران پس از ۱۴۶۴ ساعت همچنان ادامه دارد و این اختلال اکنون به یکی از طولانی‌ترین خاموشی‌های دیجیتال جهان در تاریخ اخیر تبدیل شده است. به بیان دیگر، مردم ایران برای بیش از دو ماه کامل از دسترسی به شبکه‌های اجتماعی بین‌المللی، ایمیل‌های خارجی، سکوهای آموزشی جهانی، سامانه‌های پرداخت بین‌المللی و هر نوع ارتباط با جهان خارج محروم شده‌اند.

منشاء این قطعی چه بود؟

اینترنت بین الملل ایران از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۱۸ دی ماه ۱۴۰۴) و همزمان با آغاز حملات هوایی گسترده اسرائیل و آمریکا علیه تاسیسات نظامی و هسته‌ای ایران به طور کامل قطع شده است. مقامات دولتی ایران این محدودیت را «تمهید موقت امنیتی» برای جلوگیری از نفوذ سایبری و جاسوسی دشمن عنوان کرده‌اند، اما با گذشت بیش از دو ماه و عدم ارائه هیچ جدول زمانی شفاف برای رفع محدودیت‌ها، انتقادها روز به روز بیشتر می‌شود.

مشاور وزیر ارتباطات: بله، خیالتان راحت باشد – ولی مگر مردم قرار است کِی استراحت کنند؟

در بحبوحه این بحران، محمد حافظ حکمی، مشاور وزیر ارتباطات در گفتگویی تلویزیونی در روزهای اخیر اعلام کرد: «اینترنت حتماً به حالت عادی بازمی‌گردد و خیال مردم راحت باشد». وی اضافه کرد: «روزانه پیگیر هستیم که با صلاحدید نهادهای مرتبط، اتصال اینترنت بین الملل را به شرایط عادی برگردانیم».

با این حال، پرسش اساسی که میلیون‌ها کاربر ایرانی را در انتظار نگه داشته، همچنان بی‌پاسخ مانده است: «اینترنت کی وصل می شود؟»

حکمی در پاسخ به این سوال گفته است: «قطع اینترنت خواست هیچکس در کشور نبوده است؛ شرایطی ایجاد شده بود. روزانه پیگیر بازگشایی اینترنت هستیم و تحلیل خودمان را از مخاطرات سایبری و مخاطرات امنیتی به نهادهای ذیصلاح ارائه می‌کنیم. امیدواریم دفعتاً یا مرحله به مرحله اینترنت وصل شود، هر چند بخشی از خدمات اینترنت بین الملل برگشته است».

اما همین پاسخ مبهم و فاقد ضرب‌الاجل مشخص، خشم افکار عمومی را برانگیخته است. بسیاری از شهروندان در شبکه‌های اجتماعی (که خود از طریق فیلترشکن‌ها قابل دسترس است) نوشته‌اند: «خیال ما راحت است که قطع است. می‌گویند خیالتان راحت باشد، اما دقیقاً قرار است کِی راحت شویم؟».

واکنش‌های تند مردم به اظهارات حکمی: یکی از کاربران ایرانی در زیر گزارش این خبر نوشت: «همش دروغ، دروغ، دروغ! پدر ملت ایران را درآوردید. چطور اینترنت کل کشور را در یک ثانیه قطع می‌کنید ولی موقع وصل کردن می‌شود «بصورت تدریجی و آروم»؟ شما اگر بخواهید می‌توانید اینترنت را در یک ثانیه و با یک دکمه وصل کنید. ملت را ساده لوح فرض نکنید».

این حجم از نارضایتی عمومی نشان می‌دهد که وعده‌های مبهم مسئولان دیگر برای مردم قانع‌کننده نیست و آنها خواهان اقدامی عملی و اعلام تاریخ مشخص برای وصل شدن اینترنت هستند.

خسارت‌های جبران‌ناپذیر قطعی اینترنت

۵ هزار میلیارد تومان در هر روز: قیمت سنگین خاموشی دیجیتال

بر اساس اعلام جهانگیر آقازاده، رئیس کمیسیون اینترنت سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تهران، قطعی سراسری اینترنت هر روز حدود ۵ هزار میلیارد تومان خسارت به اقتصاد کشور وارد می‌کند. با گذشت بیش از ۶۰ روز، مجموع خسارت‌های اقتصادی وارد شده به ایران از این محل به بیش از ۳۰۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد – رقمی که معادل بودجه چندین وزارتخانه در یک سال است.

🔻 ۱. تجارت آنلاین و کسب‌وکارهای دیجیتال روی نیمکت توقف

فروشگاه‌های اینترنتی، استارتاپ‌های فناوری، پلتفرم‌های آموزش آنلاین، کسب‌وکارهای صادرات و واردات و صنعت گردشگری الکترونیک همگی با بحران بی‌سابقه‌ای مواجه شده‌اند. بسیاری از این مشاغل که تنها از طریق درگاه‌های بین‌المللی با تأمین‌کنندگان خارجی یا مشتریان خارج از کشور ارتباط داشتند، عملاً در این دو ماه «فلج شده‌اند». میلیون‌ها نفر از کارگران این صنایع به طور غیرمستقیم بیکار شده‌اند.

🎓 ۲. آموزش و پژوهش: نسل جوان در محرومیت علمی

دانشجویان، پژوهشگران و اساتید دانشگاه برای دسترسی به مقالات علمی بین‌المللی، پایگاه‌های داده جهانی (نظیر Scopus و PubMed)، همایش‌های مجازی خارجی و حتی همکاری با دانشگاه‌های خارجی، عملاً راهی به جز صبر ندارند. این نسل از دانشمندان و محققان ایرانی، که آینده علمی و فناوری کشور به آنها وابسته است، اکنون از منابع علمی جهان محروم شده‌اند.

نت بلاکس در گزارش اخیر خود تاکید کرده است: «کاهش شدید دسترسی به منابع اطلاعاتی، روند آموزش مدارس و آموزش عالی را با اختلال جدی مواجه کرده و دسترسی دانش‌آموزان، دانشجویان و پژوهشگران به دانش و منابع آموزشی را به شدت کاهش داده است. این خسارت‌های بلندمدت بر توسعه علمی و آموزشی کشور غیرقابل جبران است».

🏥 ۳. سلامت و درمان: از بیماران بی‌خبر تا پزشکان ناامید

بیماران مبتلا به بیماری‌های خاص و نادر که برای مشاوره با پزشکان خارج از کشور نیاز به ویدئوکنفرانس دارند، از این امکان محروم شده‌اند. همچنین دسترسی به بانک‌های اطلاعاتی دارویی و جدیدترین پروتکل‌های درمانی جهان نیز با مشکل مواجه شده است.

👨‍👩‍👧‍👦 ۴. ارتباطات خانواری: جدایی تحمیلی دو ماهه

یکی از تلخ‌ترین پیامدهای قطعی اینترنت، قطع ارتباط میلیون‌ها ایرانی ساکن خارج از کشور با خانواده خود در داخل است. یک کاربر اینترنتی در این باره نوشت: «بخدا ۶۳ روز است از نامزدم خبری ندارم. بخدا وحشت زدیم. بسه دیگه. خواهش می‌کنم اینترنت بین المللی کامل وصل کنید».

جدول مقایسه خسارت روزانه قطعی اینترنت در ایران

(کل ارقام به میلیارد تومان)

منبع: محاسبات بر اساس گزارش‌های اقتصادی و بیانیه رسمی کمیسیون اینترنت

طرح «اینترنت پرو»؛ اینترنت به جای حق عمومی، تبدیل به امتیاز می‌شود؟

یکی از داغ‌ترین و جنجالی‌ترین موضوعات مرتبط با بحران فعلی اینترنت در ایران، طرح «اینترنت پرو» است. این طرح که توسط شورای عالی امنیت ملی تصویب شده، به اپراتورهای ارتباطی مجوز می‌دهد تا برای کسب‌وکارها (و نه مردم عادی) دسترسی محدود و «پرو» به اینترنت را فراهم کنند.

اینترنت پرو دقیقاً چیست؟

ایده راه‌اندازی این اینترنت پایدار که به «اینترنت پرو» معروف شده، به دی ماه ۱۴۰۴ بازمی‌گردد؛ زمانی که اینترنت پس از اعتراضات برای نزدیک به ۲۰ روز قطع شد. به گفته سخنگوی دولت، «اینترنت پرو با مصوبه شورای عالی امنیت ملی، به منظور حفظ ارتباط کسب‌وکارها در شرایط بحرانی تصویب شد».

اما اینترنت پرو به دلیل ماهیت «گزینشی» و «طبقاتی» خود با انتقادهای تند بسیاری مواجه شده است.

▸ انتقاد اول – اینترنت امتیاز می‌شود، نه حق همگانی
منتقدان می‌گویند این طرح، اینترنت را از یک «حق عمومی و همگانی» به یک «امتیاز ویژه» برای گروه‌های خاص تبدیل می‌کند. رضا تقی‌پور، وزیر اسبق ارتباطات و نماینده مجلس شورای اسلامی گفت: «انتخاب گزینشی افراد برای دسترسی به اینترنت قابل هضم نیست. شورای عالی امنیت ملی باید به مسئله اینترنت پرو ورود کند تا رانت در این بخش ایجاد نشود».

▸ انتقاد دوم – رانت و فساد در توزیع دسترسی
گزارش‌های متعددی از وجود «رانت اینترنت بدون فیلتر» حکایت دارد. برخی موبایل‌فروشی‌ها و دفاتر خدمات ارتباطی، برای ارائه تنها ۱۰ دقیقه اتصال «اینترنت پرو»، مبلغ ۵۰۰ هزار تومان دریافت می‌کنند. این رقمی معادل یک‌دهم میانگین حقوق ماهانه کارگران ساده است.

▸ انتقاد سوم – تکذیب وزارت ارتباطات؛ پس چه کسی مسئول است؟
با بالا گرفتن جنجال «اینترنت پرو»، محمد حافظ حکمی، مشاور وزیر ارتباطات اعلام کرد: «مردم بدانند مطلقاً اینترنت طبقاتی در دستور کار دولت قرار ندارد و نهادهای نظارتی و قوه قضائیه اجازه چنین تبعیضی را نخواهند داد. نه این طرح، طرح وزارت ارتباطات بوده و نه وزارت ارتباطات مجوزی در این زمینه صادر کرده است. مجوزی که پیگیران این طرح گرفته بودند صرفاً مربوط به کسب‌وکارها بوده که در شرایط بحران بتوانند پایداری خود را حفظ کنند».

اما این تکذیب پاسخ روشنی به این سوال نمی‌دهد که اگر وزارت ارتباطات مجوزی نداده، پس چه کسی به اپراتورها و موبایل‌فروشی‌ها مجوز داده است؟

هوش مصنوعی و قطعی اینترنت: بحرانی پیچیده‌تر از آنچه به نظر می‌رسد

در بحبوحه این خاموشی دیجیتال، کشورهای دیگر منطقه نیز درگیر ابعاد جدیدی از این فاجعه شده‌اند. شبکه‌های ماهواره‌ای و دیتاسنترهای بین‌المللی در خاورمیانه که پیش از این به伊朗 متصل بودند، اکنون باید مسیرهای جایگزین پیدا کنند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که مایکروسافت، یکی از بزرگترین ارائه‌دهندگان خدمات ابری جهان، در حال بازنگری کامل در طراحی دیتاسنترهای خود در مناطق درگیر جنگ است. برد اسمیت، رئیس جهانی مایکروسافت، در گفتگو با منابع بین‌المللی گفته است: «امنیت دیتاسنتر باید پس از حملات ایران، به کلی تغییر کند».

این هشدارها نشان می‌دهد که قطعی اینترنت در ایران، یک مشکل محلی نیست، بلکه تبعات آن بر کل زیرساخت فناوری اطلاعات در خاورمیانه اثرگذار خواهد بود و شاید پروتکل‌های جدیدی برای اتصال اینترنت کشورها به یکدیگر پس از این بحران تدوین شود.

** «Iran Roaming» و شایعه‌های بازگشایی تدریجی؛ آیا یک نقشه جایگزین وجود دارد؟**

در روزهای اخیر (نیمه دوم فروردین و اوایل اردیبهشت ۱۴۰۵)، برخی منابع خبری از بسته شدن نسبی شکاف ارتباطی ایران با جهان خبر داده‌اند. به گزارش منابع بین‌المللی، برای اولین بار از زمان آغاز جنگ (اواخر دی ۱۴۰۴)، تماس‌های تلفنی از خارج از کشور به خطوط ثابت ایران مجدداً برقرار شده، هر چند تماس با خطوط همراه همچنان قطع است.

همچنین خبرهایی از رایزنی‌های «دیپلماسی دیجیتال» بین ایران و اتحادیه بین‌المللی مخابرات (ITU) برای بازگشایی فاز به فاز اینترنت منتشر شده است. یکی از طرح‌های جایگزین که با عنوان «Iran Roaming» شناخته می‌شود، شامل مجوز استفاده از سیم‌کارت‌های اپراتورهای خارجی برای مسافران خارجی و برخی کسب‌وکارهای خاص است که تاکنون رسماً تصویب نشده است.

با این حال، هیچ‌یک از این خبرها به این معنا نیست که اینترنت بین الملل برای عموم مردم در آینده نزدیک وصل می‌شود. همچنین هیچ تاریخ دقیقی برای اتصال کامل اینترنت اعلام نشده است.

بالاخره اینترنت کی وصل می شود؟ جدول زمانی آخرین اخبار

بسیاری از رسانه‌ها در روزهای اخیر با عناوینی همچون «خبر خوش اتصال اینترنت بین الملل در ۱۲ اردیبهشت» سعی در امیدوار کردن مردم داشته‌اند. اما حقیقت این است که:

• مشاور وزیر ارتباطات: «روزانه پیگیر بازگشایی هستیم» بدون ذکر تاریخ.

• سخنگوی دولت: مصوبه شورای عالی امنیت ملی ملاک عمل است.

• نت بلاکس: قطعی همچنان ادامه دارد و اتصال به زیر ۲٪ سقوط کرده است.

• واقعیت میدانی: میلیون‌ها کاربر همچنان از طریق فیلترشکن‌های ناپایدار به سختی به برخی شبکه‌های خارجی دسترسی دارند.

پاسخ صریح به سوال همه: «اینترنت کی وصل می شود؟»

• دیروز: قطع بود.

• امروز ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵: همچنان ۹۹ درصد قطع است.

• فردا و آینده نزدیک (احتمالاً تا پایان اردیبهشت): با توجه به مصوبه شورای عالی امنیت ملی و افزایش تنش‌های منطقه‌ای، احتمال اتصال کامل و پایدار اینترنت بین الملل برای عموم مردم در این ماه بسیار ضعیف است. حتی اگر قرار بر بازگشایی تدریجی باشد، ابتدا شاهد دسترسی «اینترنت پرو» برای کسب‌وکارهای خاص خواهیم بود و آن هم با نظارت‌های شدید امنیتی.

واکنش مردم و فضای مجازی؛ «قطع اینترنت خواست هیچ‌کس نیست»؟

اظهارات مقامات مبنی بر اینکه «قطع اینترنت خواست هیچ‌کس در کشور نبوده است» با واکنش‌های تند و کنایه‌آمیز کاربران در شبکه‌های اجتماعی مواجه شده است. برخی می‌گویند: «اگر خواست هیچ‌کس نبوده، پس چرا بیش از دو ماه دوام آورده و برای رفع آن جدیت نشان نمی‌دهید؟»

پایگاه‌های خبری نیز این شکاف میان «روایت رسمی» و «تجربه زیسته مردم» را به وضوح منعکس کرده‌اند:

«در شرایطی که میلیون‌ها نفر درگیر اختلال در ارتباطات، آسیب‌های اقتصادی، محدودیت‌های آموزشی و انزوای دیجیتال هستند، این «راحت بودن خیال» دقیقاً متعلق به چه کسانی است؟ تأکید بر اینکه «هیچ کس خواهان قطع اینترنت نبوده» و وعده بازگشت نامشخص آن به شرایط عادی، بدون ارائه جدول زمانی شفاف، بر شکاف میان روایت رسمی و تجربه زیسته مردم می‌افزاید.»

 توصیه‌های کاربردی تا زمان اتصال

تا زمان اتصال مجدد اینترنت بین الملل، کاربران ایرانی می‌توانند این توصیه‌ها را عملی کنند:

1. اولویت دسترسی به اطلاعات ضروری: برای دسترسی به سرویس‌های حیاتی (پزشکی، بانکی، آموزشی) از اینترنت ملی ایران (شبکه داخلی) و سامانه‌های جایگزین داخلی استفاده کنید.

2. مدیریت مصرف دیتا: ترافیک بین‌الملل ناچیز فعلی (حدود ۱٪) را برای فوری‌ترین نیازها ذخیره کنید.

3. اینترنت پرو (مصوب برای کسب‌وکارها): اگر صاحب کسب‌وکاری هستید که به شدت نیاز به اتصال بین‌الملل دارد، از مجاری رسمی و اپراتورهای معتبر استعلام بگیرید، اما مراقب سودجویانی باشید که با قیمت‌های نجومی دسترسی موقت می‌فروشند.

4. اپلیکیشن‌های داخلی: از پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی داخلی که نیازمند ترافیک بین‌الملل نیستند برای ارتباطات کاری و خانوادگی در اولویت استفاده کنید.

جمع‌بندی: خاموشی ادامه دارد، پاسخ مبهم است

روز شنبه ۱۲ اردیبهشت ماه ۱۴۰۵، شصت و سومین روز قطعی اینترنت بین الملل ایران، نه تنها خبری از «وصل شدن اینترنت» نیست، بلکه ابهامات بیشتر هم شده است. وعده مشاور وزیر مبنی بر اینکه «خیالتان راحت باشد» در عمل به معنای ادامه این وضعیت اسفناک برای روزها و هفته‌های آینده است.

اگرچه منابع رسمی می‌گویند رایزنی‌ها برای بازگشایی تدریجی ادامه دارد و مصوبه «اینترنت پرو» برای برخی کسب‌وکارها می‌تواند امیدبخش باشد، اما واقعیت تلخ این است که برای میلیون‌ها ایرانی که هر روز ۵ هزار میلیارد تومان خسارت می‌بینند، «راحت بودن خیال» یک آرزوی دست‌نیافتنی است. تا زمانی که مسئولان عالی رتبه نهادهای تصمیم‌گیرنده، امنیت را کنار نگذارند و اولویت را به اقتصاد معیشت مردم ندهند، «وصل شدن اینترنت» همچنان روی خط قرمز شورای عالی امنیت ملی خواهد ماند.

نظر شما چیست؟ آیا امیدوارید اینترنت بین الملل ایران تا پایان اردیبهشت وصل شود؟ یا این بحران تا خرداد هم ادامه خواهد یافت؟ نظرات خود را با ما در میان بگذارید و این گزارش را برای دوستان و آشنایانی که از آخرین وضعیت اینترنت ایران بی‌خبر هستند ارسال کنید.