آخرین اخبار قطعی اینترنت بین الملل ایران | اینترنت کی وصل می شود؟ (تاریخ ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵) – شرایط «فیلترینگ هوشمند» جای قطعی کامل را گرفت + لیست سرویس‌های تازه وصل شده

اگر شما هم جزو آن دسته از کاربرانی هستید که مدام در حال رفرش کردن صفحه مودم یا گوشی خود هستید تا ببینید آیا وای فای خانگی شما «خط قرمز» خورده یا نه، این گزارش را تا انتها بخوانید. برخلاف روزهای ابتدایی ماه گذشته که اینترنت بین‌الملل به طور کامل قطع بود و ارور «عدم دسترسی به سرور» را نشان می‌داد، تجربه کاربران در تاریخ ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ چیزی کاملاً متفاوت و به مراتب عجیب‌تر است.

بررسی‌های فنی حاکی از آن است که ایران دیگر در وضعیت Shutdown (خاموشی کامل) قرار ندارد. بلکه وارد فاز جدید و پیچیده‌تری به نام «فیلترینگ هوشمند لایه‌ای (Layered Smart Filtering)» شده است. اما قضیه چیست و مهمتر از همه، اینترنت کی وصل می شود؟

۱. وضعیت عجیب امروز: اینترنت قطع نیست، اما هیچ سایتی باز نمی‌شود!

امروز صبح بسیاری از کاربران اپراتورهای همراه اول، ایرانسل و حتی شرکت‌های اینترنتی مثل آسیاتک و شاتل متوجه پدیده‌ای عجیب شدند: آیکون اینترنت متصل است، پیام «No Internet» را نشان نمی‌دهد، اما به محض اینکه می‌خواهید وارد یک پیام‌رسان خارجی یا یک سایت خبری جهانی شوید، صفحه بی‌نهایت لود می‌کند و در نهایت با خطای «Timed Out» (زمان پاسخگویی به پایان رسیده) مواجه می‌شوید.

تفسیر فنی وضعیت امروز:
طبق آخرین داده‌های مستخرج از پروژه OONI (آزمایشگاه باز نت) که یک شبکه جهانی برای سنجش سانسور اینترنت است، الگوی اختلال در ایران به شدت تغییر کرده است . دیگر خبری از «قطع کامل کابل‌های زیردریایی» یا «حمله سایبری گسترده» که معمولاً در روزهای اول منتشر می‌شد، نیست. امروز، شبکه ملی اطلاعات (NIN) به عنوان یک دیوار آتش هوشمند عمل می‌کند.

این سیستم جدید قادر است:
– پروتکل‌های امنیتی مانند TLS (لایه سوکت امن) را اسکن کند.
– ترافیک کدگذاری شده VPN ها را حتی قبل از اتصال شناسایی کند.
– به جای مسدود کردن IP، سرور مقصد را در سطح DNS (سیستم نام دامنه) حذف کند (DNS Poisoning).

به بیان ساده، مسیر بین الملل باز است، اما چراغ‌های راهنمایی (DNS) کور شده‌اند و هر ماشینی (درخواست شما) که بخواهد به بیرون از کشور برود، به بیراهه فرستاده می‌شود.

۲. اینترنت کی وصل می شود؟ پاسخ کارشناسان به شایعه ۴۸ ساعت آینده

در فضای مجازی و کانال‌های تلگرامی (که خودشان با پروکسی باز می‌شوند!) خبری دست به دست می‌شود مبنی بر اینکه «طی ۴۸ ساعت آینده اینترنت بین‌الملل به طور کامل وصل می‌شود». اما باید واقعیت را گفت: هیچ مدرک فنی مبنی بر بازگشت به حالت عادی در کوتاه مدت وجود ندارد.

چرا؟ زیرا ساختار جدید فیلترینگ، بر خلاف قطعی ساده که نیاز به تعمیر فیزیکی داشت، یک سیاست است، نه یک مشکل فنی. تا زمانی که بحث «امنیت حاکمیتی» و «جلوگیری از خروج ارز» (که در گزارش‌های مالیاتی صرافی‌های ارز دیجیتال هم به آن اشاره شده ) مطرح است، بعید به نظر می‌رسد قفل اینترنت بین‌الملل به سادگی برداشته شود.

پیش‌بینی کارشناسان شبکه:
– سناریوی خوش‌بینانه: در صورت فشار افکار عمومی و بررسی مشکلات معیشتی (که در گزارش ضرر صادرکنندگان زعفران ایرانی به نفع افغانستان هم دیده می‌شود )، احتمال تغییر از «فیلتر هوشمند» به «فیلتر ساده» وجود دارد. (شاید ۲ تا ۳ هفته دیگر).
– سناریوی واقع‌بینانه: ادامه روند فعلی با همان سرعت پایین و وابستگی به ابزارهای عبور از فیلتر.

خبر خوش: این ۴ سایت مهم شب گذشته رفع فیلتر شدند!

برخلاف تصور عموم که همه چیز را مسدود می‌دانند، در ۲۴ ساعت گذشته (از ظهر ۱۵ تا ظهر ۱۶ اردیبهشت) تغییرات مثبتی در لیست فیلترینگ اعمال شده است. احتمالاً این موارد به عنوان نیازهای ضروری کاربران یا به دلیل تغییر در سیاست‌های داخلی، آزاد شده‌اند:

1. سامانه «ایران IP کانکت» (Iran IP Connect): اپلیکیشنی که برای دسترسی ایرانیان خارج از کشور به خدمات بانکی داخلی طراحی شده بود، حالا بدون فیلتر در دسترس است. (تاریخ آخرین بروزرسانی: اول می ۲۰۲۶ / ۱۱ اردیبهشت) . نکته جالب اینجاست که این برنامه از VpnService استفاده می‌کند، اما هدف آن اتصال به ایران است، نه خروج از ایران!

2. سرویس «یوز – ایران آی‌پی» (Yuz-Iran IP): مشابه سرویس قبلی، این اپ هم که برای ارائه IP ایران به هموطنان خارج از کشور است، طی دیشب از لیست فیلتر خارج شد .

3. دامنه‌های مرتبط با سلامت روان: چند وبسایت مرتبط با مشاوره و روانشناسی که پیش از این به دلیل «محتواهای غیراخلاقی» مسدود شده بودند، بازگشایی شده‌اند.

4. پلتفرم‌های کمک آموزشی (ادوتک): دو سامانه آموزش آنلاین که سرورهای خارجی داشتند و دسترسی به کتابخانه‌های علمی بین‌المللی را فراهم می‌کردند، رفع فیلتر شده‌اند.

۵. تحلیل بازتاب اقتصادی: زنگ خطر برای بازار ایران

جالب است بدانید که قطعی اینترنت بین‌الملل فقط به «نت بازی کردن» یا «حضور در اینستاگرام» ختم نمی‌شود. این مسئله یک تهدید جدی اقتصادی است. رسانه‌های بین‌المللی گزارش داده‌اند که در دو ماه اخیر – همزمان با اختلالات اینترنت در ایران – صادرکنندگان زعفران ایرانی (که قریب به ۹۰ درصد بازار جهان را در اختیار دارند) نتوانسته‌ند با خریداران اروپایی و چینی خود ارتباط بگیرند .

نتیجه این اتفاق تلخ چیست؟ تجار افغانستانی با سوء استفاده از این خلأ، قراردادهای بزرگی را از آن خود کرده‌اند. این یعنی قطعی اینترنت، نه تنها حاکمیت سایبری را تامین نکرده، بلکه باعث فرار سرمایه و از دست رفتن سهم ایران از تجارت جهانی شده است. این یک هشدار جدی برای مسئولان اقتصادی کشور است که امیدواریم با رفع محدودیت‌ها، این روند معکوس شود.

نتیجه‌گیری و امید به فردا

دوست عزیزی که داری این مطلب را می‌خوانی، ناامید نباش. وضعیت امروز نسبت به ماه گذشته خیلی بهتر شده است. ما از قطعی کامل به سمت مدیریت ترافیک در حرکتیم. یعنی تیم‌های فنی و کارشناسان شبکه در حال مذاکره و اصلاح ساختارها هستند تا بین «امنیت» و «دسترسی» تعادل ایجاد کنند.

به یاد داشته باشیم که بسیاری از سایت‌های کلیدی و اقتصادی در حال حاضر قابل دسترسی هستند و حتی برخی از فیلترها برداشته شده‌اند. امیدواریم در عرض چند روز آینده، با بهینه‌تر شدن شبکه، دوباره شاهد اینترنت پایدار و پرسرعت برای همه هموطنان عزیز باشیم.