اطلاعات شخصی در چت باتها؛ ۱۰ داده حساس که نباید به هوش مصنوعی بسپارید و ممکن است امنیت زندگی دیجیتال شما را تهدید کنند

چت باتهای هوش مصنوعی میتوانند در نوشتن، برنامهریزی و حل مسائل روزمره کمک کنند، اما وارد کردن اطلاعات محرمانه در این ابزارها همیشه بیخطر نیست. رمزهای عبور، اطلاعات بانکی، مدارک هویتی، پروندههای پزشکی و اسناد کاری از جمله دادههایی هستند که بهتر است هرگز در اختیار این سامانهها قرار نگیرند.
استفاده از چت باتهای هوش مصنوعی برای پاسخ به پرسشها، ترجمه، تولید محتوا و انجام کارهای روزمره گسترش پیدا کرده است؛ اما بسیاری از کاربران هنگام گفتوگو با این ابزارها، اطلاعاتی را وارد میکنند که نباید در اختیار یک سامانه آنلاین قرار بگیرد. رمز حسابهای بانکی، شماره کارت و اطلاعات هویتی، نشانی منزل، اطلاعات پزشکی، تصاویر مدارک و اسناد محرمانه کاری از مهمترین نمونهها هستند. مسئله فقط احتمال افشای اطلاعات نیست؛ نحوه ذخیرهسازی، پردازش، استفاده برای بهبود سامانه و دسترسی سرویسهای متصل نیز اهمیت دارد. شناخت مرز میان اطلاعات عمومی و دادههای خصوصی کمک میکند از قابلیتهای هوش مصنوعی استفاده کنیم، بدون اینکه امنیت حسابها و حریم خصوصی خود را بیدلیل به خطر بیندازیم.
۱۰ نوع اطلاعاتی که نباید در چت باتها وارد کنید
۱. رمز عبور و اطلاعات ورود به حسابها
رمز عبور ایمیل، شبکههای اجتماعی، حساب بانکی، سامانههای اداری و سایر حسابهای شخصی از مهمترین اطلاعاتی هستند که نباید در اختیار چت باتها قرار بگیرند.
حتی اگر از هوش مصنوعی بخواهید امنیت یک رمز عبور را بررسی کند، نیازی نیست خود رمز واقعی را ارسال کنید. میتوانید بهجای آن، درباره ویژگیهای یک رمز قدرتمند سؤال کنید یا یک نمونه ساختگی در اختیار ابزار قرار دهید.
همچنین کدهای یکبارمصرف ورود، کدهای بازیابی حساب و پاسخ پرسشهای امنیتی را نباید در پیامها وارد کنید. این اطلاعات در صورت دسترسی افراد غیرمجاز میتوانند برای ورود به حسابهای شما مورد سوءاستفاده قرار بگیرند.
۲. شماره کارت بانکی و اطلاعات مالی
شماره کامل کارت بانکی، رمز اول و دوم، رمز پویا، کد امنیتی کارت، اطلاعات حساب و مشخصات ورود به اینترنت بانک نباید در چت باتها وارد شوند.
تصور کنید میخواهید از هوش مصنوعی برای بررسی یک تراکنش یا محاسبه هزینههای ماهانه کمک بگیرید. برای این کار نیازی به ارائه شماره حساب واقعی، تصویر کارت بانکی یا اطلاعات هویتی صاحب حساب نیست.
میتوانید مبلغ تراکنشها و دستهبندی هزینهها را بدون مشخصات شناساییکننده وارد کنید. اگر هم لازم است صورتحسابی را بررسی کنید، ابتدا نام، شماره حساب، شماره کارت و سایر اطلاعات محرمانه را از آن حذف کنید.
۳. کد ملی، شماره شناسنامه و تصاویر مدارک هویتی
تصویر کارت ملی، شناسنامه، گذرنامه، گواهینامه و سایر مدارک شناسایی حاوی اطلاعاتی هستند که میتوانند برای شناسایی افراد یا سوءاستفاده از هویت آنها به کار بروند.
ارسال این مدارک برای استخراج متن، ترجمه یا خلاصهسازی معمولاً ضروری نیست. بهتر است بخشهای حساس تصویر را بپوشانید و فقط اطلاعات غیرمحرمانه موردنیاز را در اختیار ابزار قرار دهید.
اطلاعاتی مانند شماره ملی، تاریخ تولد کامل، شماره گذرنامه، امضا و نشانی محل سکونت نیز نباید بدون ضرورت در گفتوگوهای آنلاین منتشر شوند.
۴. پرونده پزشکی و اطلاعات درمانی
نتایج آزمایش خون، تصاویر رادیولوژی، نسخه پزشک، سوابق بستری، اطلاعات دارویی و پروندههای درمانی جزو دادههای خصوصی هستند.
اگر برای فهم یک اصطلاح پزشکی یا آشنایی با مفهوم یک آزمایش از هوش مصنوعی کمک میگیرید، بهتر است اطلاعات شناساییکننده را حذف کنید.
برای مثال، میتوانید نتیجه یک آزمایش را بدون نام، شماره پرونده، شماره ملی و مشخصات بیمار وارد کنید. در صورت امکان، فقط عدد و واحد اندازهگیری موردنیاز را ارائه دهید.
اطلاعات پزشکی دیگران، بهویژه کودکان و افراد تحت مراقبت، نیز نباید بدون رضایت و ضرورت در اختیار سامانههای عمومی قرار بگیرد.
۵. اسناد محرمانه شغلی و اطلاعات شرکتها
گزارشهای مالی، قراردادهای تجاری، فهرست مشتریان، اطلاعات حقوق کارکنان، برنامههای توسعه محصول و مکاتبات داخلی شرکتها ممکن است ارزش تجاری یا حقوقی داشته باشند.
بعضی کاربران برای خلاصهکردن یک فایل یا تنظیم نامه اداری، تمام سند را در اختیار چت بات قرار میدهند؛ درحالیکه ممکن است بخش زیادی از اطلاعات موجود در آن هیچ ارتباطی با درخواست نداشته باشد.
پیش از بارگذاری فایلهای کاری باید مشخص شود آیا سازمان اجازه استفاده از ابزار موردنظر را داده است یا خیر. در محیطهای کاری، استفاده از سامانههای تأییدشده سازمانی و رعایت سیاستهای محرمانگی اهمیت زیادی دارد.
۶. کلیدهای دسترسی برنامهنویسی و اطلاعات فنی محرمانه
کلیدهای دسترسی نرمافزارها، رمز پایگاه داده، نشانیهای خصوصی سرورها، کلیدهای سامانههای پرداخت و اطلاعات ورود به پنلهای مدیریتی نباید در چت باتهای عمومی قرار بگیرند.
این اطلاعات ممکن است به مهاجم اجازه دهند بدون مجوز به یک سامانه یا سرویس دسترسی پیدا کند.
حتی اگر قصد دارید از هوش مصنوعی برای رفع خطای یک برنامه کمک بگیرید، باید پیش از ارسال کد، اطلاعات محرمانه را حذف کنید. بهجای کلید واقعی میتوان از عبارتهای ساختگی مانند API_KEY_SAMPLE استفاده کرد.
اگر یک کلید محرمانه به اشتباه در گفتوگو قرار گرفت، حذف پیام بهتنهایی اقدام امنیتی کافی نیست؛ باید کلید افشاشده را باطل و یک کلید جدید ایجاد کنید.
۷. نشانی دقیق منزل و اطلاعات موقعیت مکانی
نشانی کامل خانه، محل کار، شماره واحد، موقعیت دقیق جغرافیایی و برنامه رفتوآمد روزانه از اطلاعاتی هستند که بهتر است بدون نیاز مشخص منتشر نشوند.
برای دریافت راهنمایی درباره آبوهوا، مسیر سفر یا خدمات شهری، معمولاً نام شهر یا محدوده جغرافیایی کافی است.
همچنین ارسال برنامه سفر، زمان خالی بودن منزل یا اطلاعات مربوط به حضور اعضای خانواده میتواند حریم خصوصی و امنیت فیزیکی افراد را تحت تأثیر قرار دهد.
۸. تصاویر خصوصی و اطلاعات کودکان
تصاویر خانوادگی، عکسهای خصوصی، فیلمهای شخصی و تصاویر کودکان نباید بدون بررسی دقیق شرایط نگهداری و استفاده از دادهها در ابزارهای هوش مصنوعی بارگذاری شوند.
برخی ابزارها قابلیت ویرایش، تحلیل یا تشخیص محتوای تصاویر را دارند؛ اما این قابلیت به معنای بیخطر بودن ارسال هر نوع تصویر نیست.
بهخصوص نباید تصاویر حاوی اطلاعات هویتی، نشانی مدرسه، پلاک خودرو، موقعیت مکانی یا سایر جزئیات قابل شناسایی کودکان را بدون ضرورت در اختیار این سامانهها قرار داد.
۹. مکالمات خصوصی و اطلاعات دیگران
ارسال پیامهای خصوصی، مکاتبات خانوادگی، گفتوگوهای کاری، اطلاعات تماس و جزئیات زندگی دیگران نیز میتواند حریم خصوصی آنها را نقض کند.
برای مثال، اگر میخواهید از هوش مصنوعی برای تحلیل یک اختلاف خانوادگی یا تنظیم پاسخ به یک پیام کمک بگیرید، بهتر است نامها، شماره تلفنها و جزئیات شناساییکننده را تغییر دهید.
همچنین اطلاعات مربوط به مشتریان، همکاران و مخاطبان یک کسبوکار نباید بدون مجوز در اختیار سامانههای عمومی قرار بگیرد.
۱۰. اطلاعات بیومتریک و دادههای بسیار حساس
اثر انگشت، الگوی تشخیص چهره، اطلاعات عنبیه چشم، نمونههای صوتی قابل شناسایی و دادههای ژنتیکی از حساسترین اطلاعات شخصی محسوب میشوند.
برخلاف رمز عبور، امکان تغییر ساده بسیاری از ویژگیهای بیومتریک وجود ندارد. بنابراین افشای این اطلاعات میتواند پیامدهای طولانیمدتی داشته باشد.
اگر یک ابزار هوش مصنوعی برای تحلیل صدا یا تصویر به نمونهای از اطلاعات بیومتریک نیاز دارد، باید پیش از ارسال آن، ضرورت استفاده و سیاستهای حریم خصوصی سرویس را بررسی کنید.
چرا وارد کردن اطلاعات در چت باتها میتواند خطرناک باشد؟
بسیاری از کاربران تصور میکنند گفتوگو با هوش مصنوعی مانند صحبت با یک فرد مورداعتماد است؛ اما چت بات یک سرویس نرمافزاری است و اطلاعات واردشده ممکن است تحت شرایط مشخصی ذخیره، پردازش یا بررسی شوند.
میزان دسترسی، مدت نگهداری و نحوه استفاده از دادهها به سیاستهای هر شرکت، نوع حساب کاربری و تنظیمات حریم خصوصی بستگی دارد.
چند خطر مهم در این زمینه وجود دارد:
-
ذخیرهسازی اطلاعات: ممکن است محتوای گفتوگو برای مدتی در سامانه نگهداری شود.
-
استفاده برای بهبود مدلها: برخی سرویسها با توجه به تنظیمات حساب و نوع محصول، امکان استفاده از گفتوگوها برای بهبود سامانه را دارند.
-
بررسی انسانی: در برخی شرایط، بخشی از دادهها ممکن است برای بررسی کیفیت، امنیت یا رسیدگی به تخلفات توسط افراد مجاز بررسی شود.
-
اتصال به سرویسهای دیگر: استفاده از ابزارهای جانبی یا اتصال حسابهای مختلف ممکن است اطلاعات بیشتری را در اختیار ارائهدهندگان دیگر قرار دهد.
-
دسترسی غیرمجاز: ضعف امنیت حساب کاربری، سرقت اطلاعات ورود یا رخدادهای امنیتی میتواند خطر دسترسی افراد غیرمجاز را افزایش دهد.
بنابراین نباید فرض کرد تمام چت باتها اطلاعات را به یک شکل نگهداری میکنند یا همه گفتوگوها الزاماً برای آموزش هوش مصنوعی استفاده میشوند.
آیا چت باتهای معروف اطلاعات کاربران را ذخیره میکنند؟
پاسخ به این سؤال به سرویس مورد استفاده و تنظیمات آن بستگی دارد. تفاوت میان نسخه شخصی، سازمانی و ابزارهای برنامهنویسی نیز اهمیت دارد.
وضعیت اطلاعات در ChatGPT
در ChatGPT امکان مدیریت استفاده از گفتوگوها برای بهبود مدلها وجود دارد. کاربران حسابهای شخصی میتوانند از مسیر تنظیمات و بخش کنترل دادهها، گزینه «بهبود مدل برای همه» را غیرفعال کنند.
با غیرفعالکردن این گزینه، گفتوگوهای جدید برای آموزش مدلها استفاده نمیشوند؛ اما این کار به معنای حذف خودکار تاریخچه گفتوگو نیست.
قابلیت گفتوگوی موقت نیز گزینه دیگری برای کاربرانی است که نمیخواهند یک مکالمه در تاریخچه عادی حساب نمایش داده شود. این گفتوگوها تا زمانی که موقت باقی بمانند، برای بهبود مدلها استفاده نمیشوند؛ بااینحال ممکن است نسخهای از آنها برای اهداف ایمنی تا ۳۰ روز نگهداری شود.
در نتیجه، گفتوگوی موقت هم مجوزی برای ارسال رمزهای بانکی، اسناد محرمانه یا اطلاعات هویتی نیست.
وضعیت اطلاعات در Google Gemini
در ابزار Gemini نیز نحوه مدیریت اطلاعات به تنظیمات حساب و نوع خدمات متصل بستگی دارد.
یکی از نکات مهم، اتصال برنامههای دیگر به این ابزار است. برای مثال، زمانی که سرویسهای متصل به حساب گوگل در اختیار Gemini قرار میگیرند، بخشی از اطلاعات پردازششده ممکن است در شرایط مشخص برای بررسی انسانی استفاده شود.
بنابراین اتصال ایمیلها، فایلها و سایر اطلاعات شخصی به ابزارهای هوش مصنوعی باید با توجه به سطح محرمانگی آنها انجام شود.
وضعیت اطلاعات در Claude
در سرویس Claude نیز سیاست استفاده از گفتوگوها برای بهبود مدلها به نوع حساب و انتخاب کاربر بستگی دارد.
در حسابهای شخصی، انتخاب کاربر برای اجازه استفاده از مکالمات، بررسیهای مرتبط با ایمنی و برخی شرایط دیگر میتواند بر نحوه پردازش اطلاعات اثر بگذارد.
در محصولات تجاری نیز سیاستهای متفاوتی وجود دارد و اطلاعات ورودی و خروجی بهطور پیشفرض برای آموزش مدلها استفاده نمیشوند؛ مگر در شرایطی مانند ارائه بازخورد یا اجازه صریح کاربر.
نکته مهم این است که هیچکدام از این تفاوتها نباید باعث شود اطلاعات بسیار حساس را بدون ضرورت در اختیار یک سرویس آنلاین قرار دهید.
چگونه هنگام استفاده از هوش مصنوعی از اطلاعات شخصی محافظت کنیم؟
ممنوعیت کامل استفاده از چت باتها ضروری نیست. با رعایت چند اصل ساده میتوان از امکانات این ابزارها استفاده کرد و احتمال افشای اطلاعات حساس را کاهش داد.
۱. اطلاعات را پیش از ارسال ناشناس کنید
اگر لازم است یک سند، متن یا تصویر را بررسی کنید، ابتدا اطلاعات شناساییکننده را حذف کنید.
نام و نام خانوادگی، شماره تلفن، شماره حساب، نشانی، شماره ملی و مشخصات مشتریان را با عبارتهای عمومی و ساختگی جایگزین کنید.
۲. تنظیمات حریم خصوصی را بررسی کنید
پیش از استفاده از هر چت بات، تنظیمات مربوط به تاریخچه گفتوگو، ذخیره اطلاعات، بهبود مدل و حذف دادهها را بررسی کنید.
صرفاً به گزینههایی مانند گفتوگوی موقت یا غیرفعالکردن آموزش مدل اکتفا نکنید؛ هرکدام کارکرد متفاوتی دارند.
۳. فایلهای بارگذاریشده را کنترل کنید
فایلهای ورد، اکسل، پیدیاف و تصاویر ممکن است اطلاعات پنهانی داشته باشند. برای مثال، یک سند اداری میتواند شامل نام نویسنده، اطلاعات سازمانی یا جزئیات ثبتشده در ویژگیهای فایل باشد.
پیش از بارگذاری، محتوای سند و اطلاعات همراه آن را بررسی کنید.
۴. از حسابهای کاری برای اطلاعات محرمانه استفاده کنید
اگر سازمان شما ابزار هوش مصنوعی مشخصی را تأیید کرده است، برای کارهای مرتبط با اطلاعات داخلی از همان سرویس و مطابق مقررات سازمان استفاده کنید.
داشتن اشتراک پولی بهتنهایی به معنای محرمانه بودن تمام اطلاعات ورودی نیست.
۵. در صورت افشای اطلاعات، سریع اقدام کنید
اگر رمز عبور، کلید دسترسی یا اطلاعات مالی را به اشتباه ارسال کردید، منتظر بروز مشکل نمانید.
رمز افشاشده را تغییر دهید، کلیدهای دسترسی را باطل کنید و در صورت لزوم دسترسیهای فعال حساب را بررسی کنید. اگر اطلاعات بانکی در معرض سوءاستفاده قرار گرفته است، با بانک مربوط تماس بگیرید.
کدام اطلاعات را میتوان با خیال راحتتری وارد چت بات کرد؟
برای استفاده روزمره، بهتر است اطلاعات عمومی و غیرقابل شناسایی را در اولویت قرار دهید.
| نوع اطلاعات | میزان حساسیت | پیشنهاد |
|---|---|---|
| پرسشهای عمومی آموزشی | پایین | قابل استفاده |
| ترجمه متن عمومی | پایین | قابل استفاده |
| دستور تهیه غذا | پایین | قابل استفاده |
| محاسبات ریاضی | پایین | قابل استفاده |
| متن تبلیغاتی عمومی | پایین | قابل استفاده |
| اطلاعات عمومی محصولات | پایین | قابل استفاده |
| گزارش مالی بدون مشخصات | متوسط | با حذف جزئیات شناساییکننده |
| رزومه بدون اطلاعات تماس | متوسط | با رعایت محرمانگی |
| متن قرارداد ناشناسشده | متوسط | با بررسی مجوز و محرمانگی |
| اطلاعات پزشکی ناشناسشده | بالا | فقط در صورت ضرورت و با احتیاط |
| رمز عبور واقعی | بسیار بالا | هرگز وارد نکنید |
| رمز پویا و کد ورود | بسیار بالا | هرگز وارد نکنید |
| شماره کامل کارت بانکی | بسیار بالا | وارد نکنید |
| تصویر کارت ملی | بسیار بالا | وارد نکنید |
| کلید خصوصی کیف پول دیجیتال | بسیار بالا | هرگز وارد نکنید |
| کلید دسترسی سامانهها | بسیار بالا | هرگز وارد نکنید |
| اطلاعات محرمانه شرکت | بسیار بالا | فقط با مجوز و ابزار تأییدشده |
| تصاویر خصوصی کودکان | بسیار بالا | از بارگذاری غیرضروری خودداری کنید |
آیا حذف گفتوگو باعث پاک شدن اطلاعات میشود؟
حذف مکالمه و جلوگیری از استفاده اطلاعات برای بهبود مدلها دو موضوع متفاوت هستند.
در بعضی سرویسها، حذف گفتوگو باعث میشود اطلاعات واردشده طبق سیاست نگهداری دادهها برای حذف برنامهریزی شوند؛ اما این موضوع لزوماً به معنای پاکشدن فوری تمام نسخههای موجود در سامانه نیست.
همچنین اگر اطلاعات از طریق یک ابزار متصل یا سرویس شخص ثالث ارسال شده باشد، ممکن است سیاست نگهداری دادههای آن سرویس نیز مطرح شود.
به همین دلیل، بهترین روش محافظت از اطلاعات این است که دادههای حساس از ابتدا وارد گفتوگو نشوند. تنظیمات حریم خصوصی و گزینه حذف اطلاعات ابزارهای مهمی هستند، اما جایگزین رعایت اصول امنیتی نیستند.
در استفاده از چت باتها، یک قاعده ساده میتواند جلوی بسیاری از اشتباهات را بگیرد: اگر انتشار یک اطلاعات در فضای عمومی میتواند به حساب بانکی، اعتبار شغلی، زندگی شخصی یا امنیت شما آسیب بزند، آن را بدون ضرورت در اختیار یک سامانه هوش مصنوعی قرار ندهید.




